Co łączy palmę i kukurydzę?

Wbrew powszechnemu przekonaniu palma nie jest drzewem w sensie botanicznym. To drzewiasta roślina jednoliścienna pod względem botanicznym jest znacznie bliższa trawom, takim jak kukurydza czy turzyca, niż dębom czy sosnom. Palma nie posiada słojów przyrostu, które pozwalałyby określić jej wiek, ani kory w takim rozumieniu, do jakiego jesteśmy przyzwyczajeni. Jej pień stanowi gęsty pęk włókien, będących pozostałościami po dawnych liściach. Palmy nie zwiększają obwodu w ciągu swojego życia: maksymalną średnicę osiągają już we wczesnym stadium rozwoju, a następnie rosną wyłącznie wzwyż. W istocie palma to najbardziej ambitny chwast na naszej planecie, który postanowił sięgnąć nieba.

Bambusowy las czy łąka?

Bambus bywa często mylony z drzewem ze względu na swoją wytrzymałość i wysokość – niektóre gatunki osiągają 30–40 metrów. W rzeczywistości jest to wiecznie zielona trawa, należąca do rodziny wiechlinowatych. To najszybciej rosnąca roślina na Ziemi: niektóre gatunki potrafią urosnąć o metr w ciągu zaledwie jednego dnia. W przeciwieństwie do drzew bambus ma pusty w środku pęd i nie wytwarza drewna. Jego wytrzymałość wynika z wysokiej zawartości krzemionki we włóknach. Co ciekawe, bambusowe podłogi i deski do krojenia należą do tej samej rodziny roślin co trawa na trawniku i pszenica.

Banan: podwójny agent

Banan to w istocie olbrzymia trawa, której łodygi zwieńczone są jagodami. To, co nazywamy „pniem” banana, stanowi w rzeczywistości ciasno ułożone nasady liści. Owoc banana jest prawdziwą jagodą w sensie botanicznym (w przeciwieństwie do truskawki), ponieważ posiada skórkę, mięsisty miąższ oraz nasiona – choć u odmian uprawnych nasiona te są zaledwie drobinkami. Z naukowego punktu widzenia banan jest zatem wielką rośliną zielną, wydającą ciężkie kiście prawdziwych jagód.

Truskawka – oszustka

Skoro mowa o truskawkach – czy nadal uważacie, że są to jagody? Botanicy są innego zdania. Prawdziwa jagoda ma nasiona wewnątrz (tak jak pomidor czy banan). Truskawka wcale nie jest jagodą, lecz owocem zbiorowym, składającym się z wielu drobnych owoców. To, co spożywamy jako owoc, jest w rzeczywistości powiększonym dnem kwiatowym. Prawdziwymi owocami są natomiast drobne nasionka widoczne na powierzchni – maleńkie, suche niełupki. Co ciekawe, banany, arbuzy, a nawet dynie są z botanicznego punktu widzenia jagodami, podczas gdy truskawki i maliny to złożone owoce zbiorowe, z powodzeniem podszywające się pod jagody deserowe.

Ananas: nietypowy owoc

Ananas nie rośnie na palmie. Jest to zielna roślina z rodziny bromeliowatych, która owocuje tuż przy ziemi. Najciekawszą cechą jego budowy jest to, że nie jest pojedynczym owocem, lecz owocem złożonym. Powstaje on z wielu oddzielnych kwiatów, z których każdy tworzy własną, soczystą jagodę. W trakcie wzrostu jagody te zrastają się wokół wspólnego centralnego pędu, tworząc jeden zwarty stożek. Innymi słowy, ananas to gęste skupisko setek drobnych jagód, połączonych ze sobą, i otoczonych kolczastą skórką.

Figa: kwiaty wywrócone na drugą stronę

Figa to prawdopodobnie najbardziej osobliwa struktura na naszej liście. Nie jest ona ani prostym owocem, ani jagodą, lecz sykonium – odwróconym kwiatostanem. Wszystkie jej kwiaty znajdują się wewnątrz mięsistego woreczka i nigdy nie widzą światła słonecznego. Aby je zapylić, maleńkie osy muszą przedostać się do środka przez niewielki otwór. W środku figi rozgrywa się prawdziwy dramat: osy zapylają kwiaty, składają jaja, a często też tam giną i roślina trawi część ich szczątków za pomocą enzymów. Jedząc figę, spożywasz setki maleńkich kwiatów, zamkniętych wewnątrz słodkiej, naturalnej komory.

Warzywa: kulinarne intrygi

W botanice nie ma terminu „warzywo". Jest to kulinarny wynalazek określający niesłodkie części roślin. Rodzi to pewne zamieszanie: ogórki, cukinie, bakłażany, dynie i pomidory to owoce, a ściślej rzecz ujmując, jagody. Z biologicznego punktu widzenia owoc rozwija się z kwiatu i zawiera nasiona. Marchew to korzeń, kapusta to pąki i liście, a ziemniak – podziemna łodyga. Niemal wszystko, co kroimy do sałatki, stanowi w rzeczywistości różnorodność owoców, które przez pomyłkę skatalogowano w dziale „warzywa”.

Grzyby: obcy wśród nas

Czy grzyby są bardziej spokrewnione ze zwierzętami czy z roślinami? Większość ludzi uważa, że są to rośliny. Zaskakujące jest jednak to, że pod względem genetycznym grzyby są znacznie bliższe zwierzętom niż roślinom zielonym. Nie posiadają chlorofilu i nie potrafią czerpać energii ze światła słonecznego — muszą przyswajać gotową materię organiczną. Ściany komórkowe grzybów zbudowane są z chityny – tego samego materiału, który tworzy pancerze skorupiaków oraz egzoszkielety owadów. Grzyb, który wycinamy, stanowi zaledwie niewielką część całego organizmu. Jego główna część – grzybnia – może rozciągać się pod ziemią na przestrzeni wielu kilometrów.